Βόρειο και ανατολικό Αιγαίο
Χοροί : 1) Συμπεθέρα 2) Μπρος πίσω 3) Τα ξύλα 4) Καρσιλαμάς 5) Ικαριώτικος 6) Απτάλικος 7) Μαζωμένος
1) Συμπεθέρα (Ικαρία)
Χορός της Ικαρίας με ιδιαίτερο χορευτικό μοτίβο, που μοιάζει όμως αρκετά με τον χαρακτηριστικό χορό του νησιού, τον Ικαριώτικο. Στην πραγματικότητα, πρόκειται για παλαιότερη μορφή του Ικαριώτικου που χορευόταν με τη γνωστή μελωδία, χωρίς όμως τις ρίμες, δηλαδή τους στίχους. Σε αντίθεση με τις περισσότερες περιπτώσεις παραδοσιακών τραγουδιών οι ρίμες μπήκαν μεταγενέστερα και εμπλούτισαν τη μελωδία και την έκαναν τραγούδι.
Πηγή – Πληροφορίες : Βασίλης Μεσσαριτάκης
Προτεινόμενο βίντεο :
2) Μπρος πίσω (Λήμνος)
Χορός που χορεύεται στη Λήμνο με το χαρακτηριστικό τραγούδι “Τα Τσ’μαντριγιανά κορίτσια στείλανε αναφορά”
Προτεινόμενο βίντεο :
3) Τα ξύλα (Λέσβος)
Πρόκειται για έναν δημοφιλή χορό της Λέσβου. Σύμφωνα με την παράδοση ο σκοπός πρωτοπαίχτηκε το 1878 στην Αγιάσο, κατά τη διάρκεια της κατασκευής του πρώτου μηχανοκίνητου ελαιοτριβείου και συγκεκριμένα όταν το έργο βρισκόταν στην κατασκευή της στέγης, όπου προκειμένου να γίνει πιο ευχάριστη η κοπιαστική μεταφορά των ξύλων που θα xρησιμοποιούνταν για δοκάρια, δόθηκε η εντολή από τον τότε Τούρκο στρατιωτικό επικεφαλή Οσμάν Πασά, να παιχτεί αυτός ο σκοπός ώστε οι εργάτες να είναι πιο παραγωγικοί.
Το χορό αυτόν τον συναντάμε και με την ονομασία Ταμπάνια (από τη λέξη ταβάνια) καθώς έτσι αποκαλούνται στη Λέσβο τα χοντρά ξύλα που τοποθετούνται ως δοκάρια στη στέγη.
Δύο περιοχές του νησιού που συναντάμε το χορό είναι η Αγιάσος και το Πλωμάρι στις οποίες ο χορός έχει και την ονομασία Κιούρτικο.
Ο σκοπός είναι ιδιαίτερα χαρούμενος και μερακλίδικος. Πρόκειται για έναν αργό συρτό που συνήθως γυρίζει σε μπάλο.
Πηγή – Πληροφορίες : Γιάννης Ρουμελιώτης
Προτεινόμενο βίντεο :
4) Καρσιλαμάς (Ικαρία)
Οι κάτοικοι του νησιού έχουν εντάξει στο ρεπερτόριό τους τον χορό αυτό έχοντας επηρεαστεί εμφανώς από αυτούς της περιοχής της Σμύρνης και στο χορευτικό μοτίβο αλλά και στη μελωδία. Το τραγούδι με το οποίο χορεύουν καρσιλαμά είναι το “Η χρυσή παρηγοριά μου” του οποίου η μελωδία είναι η ίδια με αυτή του σμυρνέϊκου τραγουδιού “Τα παιδιά της γειτονιάς σου”. Η διαφορά είναι ότι στην Ικαρία το τέμπο είναι πιο γρήγορο και ως εκ’ τούτου και τα βήματα πιο κοφτά και σταθερά.
Όπως συνηθίζεται στους καρσιλαμάδες χορεύεται αντικριστά σε ζευγάρια αντρών , γυναικών αλλά και μικτά.
Η κίνηση των χεριών των γυναικών σε κάποιες περιοχές του νησιού που είναι περισσότερο επηρεασμένες από τα παράλια της Μικράς Ασίας είναι η γνωστή κυκλική κίνηση προς τα μέσα σχηματίζοντας το σημείο του σταυρού, ενώ σε περιοχές που είναι περισσότερο επηρεασμένες από τις Κυκλάδες τα χέρια των γυναικών κινούνται ελεύθερα.
Πηγή – Πληροφορίες : Βασίλης Μεσσαριτάκης
Προτεινόμενο βίντεο 1:
Προτεινόμενο βίντεο 2:
5) Ικαριώτικος (Ικαρία)
Ο ιδιαίτερος και χαρακτηριστικός χορός του νησιού απ’ όπου πήρε και τ’ όνομά του.
Παρ’ όλο που ανήκει στη γενική κατηγορία των συρτών χορών, είναι αξιοσημείωτο ότι τα βήματα, το ρυθμό και τη μουσική του δεν τα συναντάμε πουθενά αλλού.
Υπάρχει ένα κοινό χορευτικό μοτίβο με μικρές παραλλαγές από χωριό σε χωριό και αρκετά τσαλίμια. Ο κάθε Ικαριώτης όπου κι αν βρίσκεται αισθάνεται την ανάγκη να χορέψει τον Ικαριώτικό του βάζοντας όπως και ο μουσικός το δικό του προσωπικό στοιχείο.
Η ονομασία του ανάλογα με τη μελωδία και την περιοχή ποικίλει. Έτσι έχουμε τον Περαμαρίτικο από την πέρα μεριά, τον Παπιστάνικο που μιμείται τη λύρα, τον Ραχιώτικο και τον Τσαμούρικο ή Αργό ή Γερόντικο.
Σύμφωνα με την παράδοση τον Ικαριώτικο σε κάποιες περιπτώσεις τον χόρευαν σκυφτά.
Λέγεται, λοιπόν, πως ο σκυφτός , όπου οι χορευτές έσκυβαν, ξεκινάει από το εξής γεγονός : Τα σπίτια ήταν χαμηλοτάβανα και οι άνθρωποι συχνά λόγω των πειρατικών επιδρομών και για να μην κάνουν αισθητή και έκδηλη την παρουσία τους δεν χόρευαν στην ύπαιθρο αλλά μέσα στα σπίτια. Οπότε έσκυβαν ώστε να μην χτυπάνε στα δοκάρια του σπιτιού.
Πηγή – Πληροφορίες : Βασίλης Μεσσαριτάκης
Προτεινόμενο βίντεο : Τσαμούρικος
6) Απτάλικος (Λέσβος)
Ο πρώτος χορός που παράγγελνε ο Μεσοτοπίτης στα παιχνίδια ήταν ο Συρτός ή «του μαντήλ» και στη συνέχεια απαραίτητη συνέχεια του Συρτού είναι το γύρισμα σε Μπάλο. Μετά το μπάλο, το βάθος της παράδοσης του Μεσότοπου, θέλει με απαράβατη σειρά τον Μεσοτοπίτη να χορεύει τον Απτάλικο καρσιλαμά. Ο Απτάλικος ήταν και είναι ξεχωριστός χορός για το Μεσοτοπίτη και βαθιά ριζωμένος στην ψυχοσύνθεσή του. Μ’ αυτόν τον χορό εξωτερικευόταν ο λεβέντικος και ατίθασος χαρακτήρας του.
Χορευόταν αντικριστά από δύο άτομα, συνήθως άντρες, που έκαναν πολλούς «τζιλβέδις» δηλαδή καθίσματα, στροφές, χτυπήματα, πετάγματα κ.α. , πάνω στο βασικό κινητικό μοτίβο. Οι μερακλήδες Μεσοτοπίτες όταν χόρευαν τον Απτάλικο είχαν συγκεκριμένους συγχορευτές με τους οποίους ταίριαζαν στο χορό και πολλές φορές μαζί έκαναν συγχρονισμένοι κάποια προσωπικά τους πατήματα που «τα μπρόβαραν μες στα κατώγια». Σήμερα έχουν αντιγραφεί και είναι κοινά κάποια κινητικά δημιουργήματα παλιών ανώνυμων καλών χορευτών όπως η πρώκ’, του πιάσ’ μου, του γιρόγκκου, το καλό , αλλά και επώνυμων όπως του Τσακιρέλ’, του Γνατάρ, του Σταύρακα κ.α. Η δυνατότητα όμως του αυτοσχεδιασμού που είχε και έχει ο Μεσοτοπίτης μερακλής χορευτής όταν χορεύει τον Απτάλικο είναι απεριόριστη.
Πηγή – Πληροφορίες : Μιχάλης Βουβέλης
Προτεινόμενο βίντεο :
7) Μαζωμένος (Λέσβος)
Συχνά στο Μεσότοπο ολοκλήρωναν τη σειρά των χορών του γλεντιού χορεύοντας όλη η παρέα μαζί τον Μαζωμένο ή Πηδηχτό. Είναι ο πανελληνίως γνωστός γρήγορος χασάπικος. Ο πρωτοχορευτής έκανε στροφές και καθίσματα ή κουλουπ’τάτσια όπως τα έλεγαν. Όλοι μαζί χτυπούσαν τη γη με τις πατούσες τους πολύ δυνατά. Χαρακτηριστική ήταν και η προς τα πίσω περιστροφή δηλαδή ένα σάλτο προς τα πίσω που έκαναν κάποιοι χορευτές με τη βοήθεια και την κατάλληλη λαβή των διπλανών τους στον κύκλο. Μάλιστα αναφέρεται ότι τη φιγούρα αυτή την έκαναν και κάποιες γυναίκες. Επίσης έβγαιναν στο κέντρο του χορευτικού κύκλου και αυτοσχεδίαζαν μιμούμενοι κάποιες Κοζάκικες χορευτικές φιγούρες.
Επίσης μερικές φορές όταν μία παρέα το παρατραβούσε χορεύοντας για πολύ ώρα και δημιουργείτο κίνδυνος παρεξήγησης με άλλη παρέα, οι μουσικοί άρχιζαν με δική τους πρωτοβουλία να παίζουν τον Πηδηχτό δίνοντας έτσι το σύνθημα σε όλους ότι αυτός θα ήταν ο τελευταίος χορός της παρέας και συγχρόνως ανέβαζαν σκόπιμα την ταχύτητα έτσι ώστε να κουράσουν τους χορευτές και να σταματήσουν το χορό. Γ’ αυτό το λόγο τον έλεγαν και «σιχτίρ χαβά» ή συνηθέστερα «σιχτίρ πιλάφ». Τέλος μία άλλη ονομασία που συναντάμε το χορό στο Μεσότοπο είναι και Παναχουρίκ’κους γιατί πάντα τον χόρευαν τα παλληκάρια απ’ το απάνω χωριό.
Μία άλλη περιοχή της Λέσβου που αναφέρεται ότι χορευόταν ή χορεύεται ο Μαζωμένος είναι η Αγιάσος όπου κι εδώ χορεύεται από πολλούς στο αποκορύφωμα του γλεντιού.
Πηγή – Πληροφορίες : Μιχάλης Βουβέλης, “Εγκυκλοπαίδεια του Ελληνικού Χορού” Άλκη Ράφτη, έκδοση Θ.Ε.Χ. Δόρα Στράτου.
Προτεινόμενο βίντεο 1 :
Προτεινόμενο βίντεο 2 :