Θράκη (Ν.Έβρου, Ν.Ροδόπης)
Χοροί : 1) Ταπεινός (Πασχαλιάτικος) 2) Κουσευτός 3) Δεντρίτσι 4) Ζωναράδικος 5) Χασαπιά 6) Γίκνα, Ξέσυρτος
1) Ταπεινός (Πασχαλιάτικος) (Ν.Έβρου)
Ο χορός αυτός συναντάται κυρίως στα νότια χωριά της ομάδας των Μάρηδων. Τα χωριά των Μάρηδων είναι δεκατρία και είναι κτισμένα εκατέρωθεν του Ερυθροποτάμου. Χορεύεται τις ημέρες του Πάσχα μόνο από γυναίκες αλλά παρατηρούνται ανάμεσα στα χωριά μικροδιαφορές στο χορευτικό μοτίβο. Ένα από τα χωριά της ομάδας των Μάρηδων που συναντάμε τον Ταπεινό του Πάσχα και μάλιστα με μία ιδιαίτερη κίνηση στα χέρια είναι οι Ασβεστάδες (Κιρέτσκιοϊ).
Ένα άλλο χωριό της ομάδας που συναντάται ο χορός είναι η Καρωτή (Κουρτζί).
Πηγές – Πληροφορίες : Βαγγέλης Δημούδης, Γιώργος Ζιώγας
Προτεινόμενο βίντεο 1: Ο Ταπεινός του Πάσχα όπως χορεύεται στους Ασβεστάδες.
Προτεινόμενο βίντεο 2: Ο Ταπεινός του Πάσχα των Ασβεστάδων. Χορεύουν μέλη τοπικών συλλόγων σε γλέντι.
2) Κουσευτός (Ν.Ροδόπης, Ν.Έβρου)
Θεωρείται παραλλαγή του Ζωναράδικου και τον συναντάμε και με την ονομασία Τρεχάτος. Κουσεύω σημαίνει τρέχω. Οπότε ο χορός ονομάστηκε έτσι διότι χορεύεται με τρεχαλητά βήματα προς τη φορά του κύκλου. Περιοχές που έχει καταγραφεί ότι οι κάτοικοί τους χόρευαν ή χορεύουν τον Κουσευτό είναι η Ξυλαγανή Ροδόπης, η Καρωτή (Κουρτζί) και οι Ασβεστάδες (Κιρέτσκιοϊ) Διδυμοτείχου. Μάλιστα στους τελευταίους ο χορός έχει και την ονομασία Γαϊτάνι διότι τον χορεύουν με το τραγούδι “Τρεις αδερφούλες ήμασταν γαϊτάνι ‘μ γαϊτάνι ‘μ”. Άλλο τραγούδι με το οποίο χορεύουν Κουσευτό είναι το “Μάνα και γιος μαλώνανε σ’ ένα στενό σοκάκι”.
Πηγές – Πληροφορίες : Βαγγέλης Δημούδης, Δόρα Στράτου
Προτεινόμενο βίντεο 1:
Προτεινόμενο βίντεο 2: Χορεύουν μέλη τοπικών συλλόγων σε λαϊκό γλέντι. Αξίζει να παρατηρήσουμε στον κύκλο κάποιους ανθρώπους μεγαλύτερης ηλικίας οι οποίοι προφανώς είναι βιωματικοί χορευτές και μάλλον όχι μέλη χορευτικών ομάδων.
Προτεινόμενο βίντεο 3: Από λαϊκό γλέντι το 2012.
3) Δεντρίτσι (Ν.Έβρου)
Χορός που ανήκει στην ομάδα των Μεταξάδων. Οι Μεταξάδες είναι έντεκα οικισμοί – χωριά χτισμένα στην ευρύτερη περιοχή του Διδυμοτείχου.
Παλιότερα το Δεντρίτσι χορευόταν σε όλα τα χωριά της ομάδας ενώ σήμερα μόνο σε δύο τρία από αυτά ένα εκ’ των οποίων είναι οι Χιονάδες (Καρλί). Την ονομασία του πήρε από το τραγούδι με το οποίο χορεύεται “Δέντρου είχα στην αυλή μου”.
Τέλος ο χορός σε κάποιες περιπτώσεις χορεύεται και τραγουδιέται συγχρόνως από τους ίδιους τους χορευτές οπότε και οι κινήσεις των τελευταίων, όπως είναι φυσικό, είναι πιο ήπιες.
Πηγές – Πληροφορίες : Γιώργος Ζιώγας, Βαγγέλης Δημούδης
Προτεινόμενο βίντεο :
4) Ζωναράδικος (Ν.Έβρου)
Πρόκειται ίσως για τον πιο αγαπημένο και διαδεδομένο χορό στη Θράκη.
Η λαβή των χορευτών είναι από τα ζωνάρια , γι’ αυτό και ονομάστηκε έτσι ο χορός. Σε πολλές περιπτώσεις, όμως, όταν ο χορός φτάνει στο αποκορύφωμά του οι χορευτές αλλάζουν τη λαβή , πιάνονται με τα χέρια σταυρωτά και χορεύουν πολύ πιο έντονα και ορμητικά κουλουριάζοντας τον κύκλο και βγάζοντας και ρυθμικές κραυγές και επιφωνήματα. Υπάρχουν , βέβαια , και περιπτώσεις που ειδικά οι άντρες, κατά κανόνα στο κουλούριασμα του χορού, πιάνονται και από τους ώμους.
Προφανώς ο χορός χορεύεται σχεδόν σε όλη τη Θράκη. Οι καταγραφές ,όμως και οι αναφορές που έχουν πέσει στη δική μας αντίληψη αφορούν σε μεγάλο βαθμό το νομό Έβρου στον οποίο ο χορός συναντάται σε πολλές περιοχές με πολλές παραλλαγές από περιοχή σε περιοχή ή ακόμη και από χωριό σε χωριό.
Στα χωριά των Μάρηδων μάλιστα τον συναντάμε με αρκετές διαφορετικές ονομασίες όπως Κλωστρός , Κουλουριαστός, Ντούζκος, Ίσιος, Ζωναριάτκος , Απ’ τους ώμους, Παπίσιος, Νταϊκουτός, Κουλουριαστός και Πλαλτός.
Συγκεκριμένα στην Καρωτή (Κουρτζί) και στα Βρυσικά (Καράμπουναρ) στη γιορτή του Αγιόγιαννου, τα κορίτσια χορεύουν στο μεσοχώρι τραγουδώντας διάφορα τραγούδια σχετικά με τη γιορτή του Αγιόγιαννου. Αργότερα όταν φτάσουν στην αυλή της διαλεχτής, βοηθούν τη διαλεχτή να κατεβάσει το καζάνι με τις φούντες απ’ το κεφάλι της και χωρίς να μπουν μέσα στο σπίτι, αρχίζουν εκεί στην αυλή να τραγουδούν και να χορεύουν γύρω γύρω απ’ το καζάνι χορούς ζωναράδικους πολύ ζωηρούς. Ανήμερα του αγίου Ιωάννου, άμα φτάσουν στο μεγάλο πηγάδι, γύρω γύρω απ’ το καζάνι και το πηγάδι αρχίζουν το χορό με τραγούδια πάντα σχετικά με τον Αγιόγιαννο.
Επίσης σε όλα τα χωριά των Μεταξάδων ο χορός χορεύεται με τον ίδιο τρόπο με εξαίρεση το Ελληνοχώρι (Μπουλγάρκιοϊ) που χορεύεται διαφορετικά.
Στην περιοχή Σουφλίου,χορεύεται ο Ζωναράδικος με κοινό χορευτικό μοτίβο σε όλα τα χωριά της ομάδας με το χωριό Αμόριο (Καράμπελι) να εμφανίζει διαφορά στο χορευτικό μοτίβο.
Αξίζει να σημειωθεί ότι παλιότερα, σε κάποιες περιοχές, χορευόταν μόνο από άντρες και κυρίως από γέροντες ενώ σήμερα χορεύουν και οι γυναίκες που ακολουθούν πιασμένες όλες μαζί από τα ζωνάρια ή ακόμα και ανάμεσα στους άντρες.
Σύμφωνα με μία Θρακιώτικη παράδοση που αφορά περισσότερο την ευρύτερη περιοχή του Διδυμοτείχου για όλους τους κυκλικούς χορούς , ο τελευταίος άντρας για να πιαστεί με την πρώτη του γυναικείου κύκλου έπρεπε να είναι ‘’κοντινοί συγγενείς’’ και μάλιστα να μένουν και οι δύο στο χωριό.
Τέλος παραλλαγή του Ζωναράδικου είναι ο χορός Κουσευτός ή Τρεχάτος που χορεύεται στα χωριά των Μάρηδων αλλά και στην Ξυλαγανή Ροδόπης.
Πηγή – Πληροφορίες : Γιώργος Ζιώγας, Βαγγέλης Δημούδης, ‘’Εγκυκλοπαίδεια του Ελληνικού Χορού’’ Άλκη Ράφτη , έκδοση Θ.Ε.Χ. Δόρα Στράτου.
Προτεινόμενο βίντεο 1:
Προτεινόμενο βίντεο 2 :
5) Χασαπιά (Ν.Έβρου)
Πρόκειται ουσιαστικά για τον γρήγορο χασάπικο και ως γνωστόν η προέλευσή του είναι στο Βυζάντιο όπου ήταν ο χορός της συντεχνείας των μακελάρηδων δηλαδή των κρεοπωλών.
Στο νομό Έβρου τον συναντάμε κυρίως στα χωριά των Μάρηδων όπου χορεύεται με το τοπικό ύφος και με συγκεκριμένες μελωδίες και τραγούδια της περιοχής.
Στα περισσότερα χωριά που χορεύεται η χασαπιά οι άντρες πιάνονται από τους ώμους και οι γυναίκες από τις παλάμες. Στα νότια χωριά της ομάδας, όμως, όπως το Ασπρονέρι (Ακ Μπουνάρ) και οι Ασβεστάδες (Κιρέτσκιοϊ) που χορεύουν πολύ πιο έντονα και δυναμικά το χορό, πιάνονται άντρες και γυναίκες από τους ώμους. Στους τελευταίους , μάλιστα, συχνά χορεύεται συνέχεια μετά τη Σούστα (Σιχτίρ Χαβασί) στον ίδιο αλλά πιο γρήγορο ρυθμό, αφού οι χορευτές αλλάξουν τη λαβή από τις παλάμες στους ώμους.
Ένα ακόμη χωριό της ομάδας που χορεύεται ο χορός είναι η Παταγή (Παζαρλί).
Πηγές – Πληροφορίες : Βαγγέλης Δημούδης, Γιώργος Ζιώγας
Προτεινόμενο βίντεο 1:
Προτεινόμενο βίντεο 2:
6) Γίκνα, Ξέσυρτος (Ν.Έβρου)
Πηγές – Πληροφορίες :
Προτεινόμενο βίντεο 1: Ο χορός μόνο με το αργό, στρωτό, κινητικό του μοτίβο.
Προτεινόμενο βίντεο 2: Ο χορός και με τα δύο του χορευτικά μοτίβα, το αργό,στρωτό εναλλάσσεται με το γρήγορο δηλαδή το ξέσυρτο.