Δωδεκάνησα
Χοροί : 1) Ζερβός 2) Κρητικός, Ροδίτικος 3) Αντιπατητής
1) Ζερβός (Κάρπαθος, Κάσος, Νίσυρος)
Κυκλικός χορός που χορεύεται σε όλα τα χωριά της Καρπάθου, με κίνηση προς τα αριστερά, από την οποία προκύπτει και η ονομασία του. Αποτελείται από δύο μέρη. Το αργό, το οποίο τραγουδιέται και το γρήγορο που παίζεται μόνο από τα λυροτσάμπουνα. Το γρήγορο μέρος χορεύεται με κάποιες παραλλαγές στην Έλυμπο (Όλυμπο), στην κεντρική Κάρπαθο και στα κάτω χωριά του νησιού.
Τα τραγούδια με τα οποία χορεύεται ο Ζερβός είναι πολλά, μεγάλα και έχουν μεγάλη θεματική ποικιλία. Ο τραγουδιστής αρχίζει και οι άλλοι επαναλαμβάνουν τα λόγια του. Στο τραγούδι συμμετέχουν χορευτές, οργανοπαίχτες και παρευρισκόμενοι.
Στα γλέντια της Ολύμπου και του Μεσοχωρίου χορεύεται στα διαλείμματα του Πάνω Χορού και της Σούστας, που συνήθως διαρκούν ώρες. Σε κάποια χωριά επίσης, χορεύεται στο τέλος του γλεντιού.
Στην Κάρπαθο γενικά αποφεύγουν να χορεύουν Ζερβό στους γάμους και στις βαπτίσεις λόγω προκαταλήψεων σχετικά με την ονομασία του, από φόβο ότι θα επηρεάσει αρνητικά την πορεία του αντρόγυνου ή του νεοφώτιστου.
Τέλος αξίζει να αναφέρουμε ότι ο Ζερβός χορεύεται και στην Κάσο και στη Νίσυρο με μικρές παραλλαγές.
Πηγές – Πληροφορίες : Μαριγούλα Κρητσιώτη & Άλκης Ράφτης, Βαγγέλης Τζέλος, Αρχοντούλα Λεντάκη,“Εγκυκλοπαίδεια του Ελληνικού Χορού” Άλκη Ράφτη, έκδοση Θ.Ε.Χ. Δόρα Στράτου.
Προτεινόμενο βίντεο 1: Ο Ζερβός όπως χορεύεται στην Όλυμπο Καρπάθου.
Προτεινόμενο βίντεο 2 : Ο Ζερβός όπως χορεύεται στην Κάσο.
Προτεινόμενο βίντεο 3: Ο Ζερβός όπως χορεύεται στην Κάσο
2) Κρητικός (Ρόδος), Ροδίτικος (Λέρος)
Πρόκειται για χορό που αρχικά τον έφεραν οι Κρητικοί που εκδιώχθηκαν την εποχή της Τουρκοκρατίας και εγκαταστάθηκαν στην ορεινή Ρόδο. Το χορευτικό του μοτίβο άλλωστε, είναι ίδιο με αυτό του συρτού Χανιώτικου χορού. Βέβαια, οι Ροδίτες ενσωμάτωσαν τον χορό αυτό στην δική τους κουλτούρα και το δικό τους χορευτικό ύφος και τον χορεύουν με δικές τους μελωδίες ή τραγούδια. Στα χωριά του νησιού που χορεύεται ο Κρητικός οι κάτοικοι τον αγαπούν πολύ και τον χορεύουν σε κάθε περίσταση.
Επίσης πρέπει να σημειώσουμε ότι η ονομασία ”Πηδηχτός Ρόδου” κατά πάσα πιθανότητα έχει αποδοθεί στο χορό από τρίτους και όχι από τους ντόπιους στους οποίους με αυτή την ονομασία ο χορός είναι άγνωστος και για το λόγο αυτό δεν την υιοθετούμε.
Ο χορός, τέλος, συναντάται και στη Λέρο με την ονομασία Ροδίτικος όπου χορεύεται με παραπλήσιο κινητικό μοτίβο και με τουλάχιστον μία μελωδία κοινή.
Πηγές – Πληροφορίες : Βαγγέλης Τζέλος, Αρχοντούλα Λεντάκη, Αντώνης Νταλλαρής, “Εγκυκλοπαίδεια του Ελληνικού χορού” Άλκη Ράφτη (έκδοση Θ.Ε.Χ. Δόρα Στράτου).
Προτεινόμενο βίντεο 1: Κρητικός από τη Ρόδο
Προτεινόμενο βίντεο 2: Κρητικός από τη Ρόδο.
Προτεινόμενο βίντεο 3: Ροδίτικος από τη Λέρο.
3) Αντιπατητής (Κάρπαθος)
Ο Αντιπατητής είναι ο χορός του Μεσοχωριού. Παλιά, όμως, τον συνήθιζαν και στα Κάτω Χωριά. Επίσης ο χορός συναντάται και στην Έλυμπο (Όλυμπο).
Είναι από τους χορούς που τραγουδιούνται στο αργό χορευτικό μέρος τους. Σ’ αυτούς τους χορούς εναλλάσεται ο αργός με το γρήγορο ρυθμό ξεκινώντας πάντα με το αργό. Ο τραγουδιστής αρχίζει και οι άλλοι επαναλαμβάνουν τα λόγια του. Μπορεί να τραγουδήσει και ένας δεύτερος ή και ένας τρίτος. Δικαίωμα στο τραγούδι έχουν χορευτές, οργανοπαίχτες και παρευρισκόμενοι. Κάποτε το τραγούδι σταματά, οπότε οργανοπαίχτες και μουσικοί περνούν στο γρήγορο. Ύστερ’ από λίγο επανέρχονται στο αργό. Την επιστροφή αυτή αποφασίζουν είτε οι οργανοπαίχτες είτε ένας τραγουδιστής συνεχίζοντας το τραγούδι από εκεί που διακόπηκε. Καθώς τα τραγούδια είναι μεγάλα, ολοκληρώνονται σταδιακά με τις εναλλαγές του χορού κι έτσι δίνεται η ευκαιρία να τραγουδήσουν πολλοί.
Πηγές – Πληροφορίες : Μαριγούλα Κριτσιώτη & Άλκης Ράφτης “Εγκυκλοπαίδεια του Ελληνικού χορού” Άλκη Ράφτη (έκδοση Θ.Ε.Χ. Δόρα Στράτου).
Προτεινόμενο βίντεο: