Επτάνησα
Χοροί : 1) Μανέτας 2) Διβαράτικος 3) Σαρταουρέ 4) Μπουρδάρης 5) Μεσαρίτικος 6) Ζαγαράκια 7) Μέρμηγκας 8) Σταυρωτός 9) Κομπιάνικος
1) Μανέτας (Κεφαλονιά)
Είναι από τους χορούς που χορεύονται σε διπλό κύκλο. Οι χορευτές σχηματίζουν δύο ομόκεντρους κύκλους και οι έξω περνούν τα χέρια τους πάνω από τους μέσα. Οι άνδρες αποτελούν τον εξωτερικό κύκλο και οι γυναίκες τον εσωτερικό. Το τραγούδι είναι κεφαλονίτικη παραλλαγή τραγουδιού που προέρχεται από Αιγαιοπελαγίτικα νησιά.
Πηγή – Πληροφορίες : Φώτης Ζαχαράτος
Προτεινόμενο βίντεο 1:
Προτεινόμενο βίντεο 2:
2) Διβαράτικος (Κεφαλονιά)
Χορός από τους αγαπημένους των Κεφαλονητών για το μπρίο και τις εναλλαγές του στη μουσική. Γεννήθηκε στην περιοχή της Πυλάρου και συγκεκριμένα στο χωριό Διβαράτα και συναντάται και με την ονομασία Γυρουζάτος. Στα γλέντια χορεύεται συχνά μετά το μπάλο και είναι χορός που δίνει στον πρωτοχορευτή την δυνατότητα να κάνει πολλά τσαλίμια.
Πηγή – Πληροφορίες : Φώτης Ζαχαράτος
Προτεινόμενο βίντεο 1:
Προτεινόμενο βίντεο 2:
3) Σαρταουρέ (Κεφαλονιά)
Ο χορός χορεύεται με το τραγούδι “Από λαγκάδι σ’ όρη σε βουνό μια περδικούλα ο έρμος κυνηγώ”.
Η ονομασία του προκύπτει από τη λέξη σάρτο που σημαίνει σάλτο και δηλώνει τον τρόπο που χορεύεται ο χορός δηλαδή με αναπηδήσεις.
Επίσης εκτός από αυτή την ονομασία τον συναντάμε και με τις ονομασίες Σαρτιστό, Κουτσό, Σαρτικό, Σαρτικούδες και Σαρτάτη.
Πηγές – Πληροφορίες : Φώτης Ζαχαράτος, Άλκης Ράφτης.
Προτεινόμενο βίντεο 1:
Προτεινόμενο βίντεο 2:
Προτεινόμενο βίντεο 3:
4) Μπουρδάρης (Κύθηρα)
Πρόκειται για γνήσιο παλιό χορό των Κυθήρων που συναντάται και με την ονομασίες Κυθηραϊκός, Διπλός, Τσιριγώτικος ή Μπουρδάρικος.
Μάλιστα ενδέχεται να είναι παραλλαγή του Πεντοζάλη. Πιθανώτατα πήρε το όνομά του από το ρήμα μπουρδάρω από τη λατινική λέξη bordor που σημαίνει μπαίνω απότομα ή πλησιάζω απότομα. Υπάρχει όμως και η εκδοχή να πήρε το όνομά του από τη μπούρδα, τη βράκα δηλαδή την οποία φορούν οι άνδρες.
Ο χορός χορεύεται από άνδρες και γυναίκες, οι οποίοι τοποθετούνται ανακατεμένοι σε ανοιχτό κύκλο, με κράτημα των χεριών από τους ώμους. Στο χορευτικό μοτίβο υπάρχουν μικρές εναλλαγές ακολουθώντας τη μελωδία του τραγουδιού. Τραγουδιέται με τους στίχους των γνωστών τραγουδιών ”Το’ βαλες πάλι το’ βαλες το κόκκινο σπαλέτο” ή και με το ”Να χαμηλώναν τα βουνά, να’ βλεπα το Τσιρίγο” και χορεύεται σε όλες τις περιστάσεις.
Επίσης τον χορό τον συνόδευαν με μαντινάδες βγαλμένες και τραγουδημένες από τους ριμαδόρους, που αυτοσχεδίαζαν στις χορευτικές εκδηλώσεις και στα πανηγύρια Οι κάτοικοι εκτιμούσαν και αγαπούσαν αυτούς τους δημιουργούς της περίστασης λόγω του ότι ήξεραν πως δίνουν μια διαφορετική νότα στην όλη εκδήλωση και πως αυτοί πλούτιζαν την παράδοση. Στο τραγούδι του Μπουρδάρη υπάρχει μια μεγάλη ποιητική λαϊκή ποικιλία στίχων που η μελωδία του χορού κάθε φορά τους ντύνει με το γοργό της ρυθμό.
Πηγές – Πληροφορίες: Άλκης Ράφτης (Εγκυκλοπαίδεια του Ελληνικού Χορού), Γεράσιμος Γαλανός (Επτάνησα: Λεύκωμα με παραδοσιακά χορευτικά σχήματα και την ιστορία των παραδοσιακών χορών)
Προτεινόμενο βίντεο 1:
Προτεινόμενο βίντεο 2:
5) Μεσαρίτικος (Κύθηρα)
Ο χορός έχει κάποια ομοιότητα με τον Χανιώτικο Συρτό, και αυτό επιβεβαιώνει τις επιρροές που είχε το νησί από την Κρήτη. Χορεύεται από άνδρες και γυναίκες ιδίως στα νότια χωριά του νησιού και μάλιστα συναντάται με μικρές παραλλαγές από χωριό σε χωριό. Οι συμμετέχοντες στο χορό τοποθετούνται ανακατεμένοι στο συνηθισμένο ανοιχτό κύκλο, πιασμένοι από τις παλάμες με λυγισμένους τους αγκώνες.
Ο πρωτοχορευτής ποικίλει σε φιγούρες, που συνήθως είναι στροφές και γρήγορες εναλλαγές στις κινήσεις των ποδιών αρκεί να είναι σύμφωνος με το μουσικό χορευτικό άκουσμα.
Πηγές – Πληροφορίες: Γεράσιμος Γαλανός (Επτάνησα: Λεύκωμα με παραδοσιακά χορευτικά σχήματα και την ιστορία των παραδοσιακών χορών)
Προτεινόμενο βίντεο:
6) Ζαγαράκια (Κύθηρα)
Χορός των Κυθήρων που χορεύεται με το τραγούδι “Παίρνω τα ζαγαράκια μου και πάω να κυνηγήσω”. Ζαγαράκια είναι τα σκυλιά.
Πηγές – Πληροφορίες: “Εγκυκλοπαίδεια του Ελληνικού Χορού” Άλκη Ράφτη (Έκδοση Θ.Ε.Χ. Δόρα Στράτου)
Προτεινόμενο βίντεο:
7) Μέρμυγκας (Κεφαλονιά)
Είναι η Κεφαλονίτικη παραλλαγή του Επιλήνιου χορού των Αρχαίων Ελλήνων. Χορεύεται σ’ όλη την Κεφαλονιά με μικρές τοπικές παραλλαγές στα λόγια του τραγουδιού αλλά και στο χορευτικό μοτίβο. Είναι ένα παγκεφαλληνιακό και σχεδόν πανελλήνιο χορευτικό τραγούδι με προσωποποίηση του Μέρμηγκα- αμπελουργού- τρυγητή- ζευγά. Ο χορός συναντάται και με τις ονομασίες Κουτσός, Σταματιστός ή Κουτσοσταματιστός και έχει λαβή από τους ώμους.
Πηγές – Πληροφορίες: Γεράσιμος Γαλανός (Επτάνησα: Λεύκωμα με παραδοσιακά χορευτικά σχήματα και την ιστορία των παραδοσιακών χορών), Φώτης Ζαχαράτος, “Εγκυκλοπαίδεια του Ελληνικού Χορού” Άλκη Ράφτη (Έκδοση Θ.Ε.Χ. Δόρα Στράτου).
Προτεινόμενο βίντεο:
8) Σταυρωτός (Κεφαλονιά)
Χαρακτηριστικός χορός της περιοχής της Πυλάρου που προφανώς πήρε τ’ όνομά του από τον τρτόπο που χορεύεται.
Σύμφωνα με κάποια καταγραφή παλιότερα χόρευαν οι μεγάλοι πιασμένοι με μαντήλια, οι άντρες μπροστά και πίσω οι γυναίκες.
Εκτός από το “Όσ’ άστρα έχει ο ουρανός” χορεύεται και με τα τραγούδια “Εδίψασα ο καϋμένος”, “Απάνω στο κλαρί τ(η)ς ελιάς” και “Πέρασ’ από την Πύλαρο”.
Πηγές – Πληροφορίες: Γεράσιμος Γαλανός (Επτάνησα: Λεύκωμα με παραδοσιακά χορευτικά σχήματα και την ιστορία των παραδοσιακών χορών), Φώτης Ζαχαράτος, “Εγκυκλοπαίδεια του Ελληνικού Χορού” Άλκη Ράφτη (Έκδοση Θ.Ε.Χ. Δόρα Στράτου).
Προτεινόμενο βίντεο 1: (Το βίντεο ξεκινάει με Μέρμυγκα και μετά το 1:40 είναι ο Σταυρωτός)
Προτεινόμενο βίντεο 2:
9) Κομπιάνικος (Κύθηρα)
Πρόκειται για Συρτό χορό με πολύ παλιές καταβολές μέσα στον χρόνο.
Υπάρχει διγνωμία των Κυθηραίων για το πώς χορευόταν ο χορός αυτός:
”Χορεύεται μόνο από γυναίκες” για μερικούς, ”χορεύεται από πολλές γυναίκες σε ζυγό αριθμό, με πρωτοχορευτή έναν άνδρα” για άλλους. Σε αναφορά
που έκανε για τον χορό αυτόν η Δόρα Στράτου, λέει πως ”…τον είδαμε
να χορεύεται μόνο με γυναίκες, που η πρώτη κρατάει δυο μεγάλα μαντήλια
κι έχει έτσι την δυνατότητα να κάνει καμάρες για να περάσουν οι χορευτές, ο
χορός δείχνει μια συγγένεια με τον Αρχαίο Συρτό της Ζακύνθου. Η πρώτη
χορεύτρια κρατά μαντήλι σε ορισμένη φάση του χορού, και κάποτε παίρνει
και το δεύτερο μαντήλι που μέχρι μια ορισμένη μουσική φράση το βαστούσε
μια άλλη χορεύτρια, σχηματίζοντας έτσι δυο σειρές. Όταν βρίσκονται σε δυο
σειρές παράλληλες, τότε η πρωτοχορεύτρια παίρνει και τα δυο μαντήλια,
ένα στο κάθε χέρι, και οδηγεί τις άλλες, υποτίθεται, για να βγουν από τον
Λαβύρινθο.
Πληροφορίες: Γεράσιμος Γαλανός (Επτάνησα: Λεύκωμα με παραδοσιακά χορευτικά σχήματα και την ιστορία των παραδοσιακών χορών)
Προτεινόμενο βίντεο: