Μακεδονία (Ν.Σερρών, Ν.Δράμας)
1) Ν. Σερρών
Τα μουσικά όργανα που χρόνια τώρα διασκέδαζαν, διασκεδάζουνκαι συνοδεύουν τους ντόπιους κατοίκους του νομού Σερρών σε κάθε φάση της ζωής τους είναι κατά κύριο λόγο οι ζουρνάδες και τα νταούλια.
Μια χαρακτηριστική τοπική ορχήστρα (ή ζυγιά ή κομπανία ή όργανα ή γύφτοι)αποτελείται από δύο ζουρνάδες και ένα νταούλι. Ο πρώτος ζουρνάς (μάστορας ή πριμαδόρος) κρατά το ισοκράτημα και ελάχιστες φορές ακολουθά στη μελωδία τον πρώτο.
Σε γνωστά πανηγύρια και γιορτές, ακόμη και σήμερα, όταν υπάρχει μεγάλη συμμετοχή από τον κόσμο και εκτεταμένη (χρονικά) διάρκεια στο γλέντι, παίζουν τρεις και παραπάνω ζουρνάδες ταυτόχρονα μαζί με δύο έως πέντε νταούλια.
Σε πιο περιορισμένη έκταση και ιδιαίτερα στο ορεινό τμήμα του νομού συναντάται η γκάιντα που συνοδεύονταν από νταχαρέδες (ή νταϊρέδες) παλαιότερα και από νταούλι στα νεώτερα χρόνια.
Σε ορισμένα χωριά (π.χ. Ποντισμένο) επίσης οι τοπικές ζυγιές αποτελούνταν από μακεδονικές λύρες και νταχαρέδες.
Ξακουστοί είναι οι οργανοπαίχτες , ζουρνατζίδες και νταουλτζίδες από την Ηράκλεια (Τζουμαγιά), το Φλάμπουρο, την Ανθή, το Σιδηρόκαστρο όπου ακόμα και σήμερα μπορεί κανείς να βρει αξιόλογα ζευγάρια από παλαιότερους και νεότερους μουσικούς.
Γκαϊτατζίδες υπήρχαν κατά κύριο λόγο στον Ξηρότοπο, την Άνω και Κάτω Ορεινή ενώ οργανοπαίχτες που έπαιζαν μακεδονική λύρα κυρίως στο Ποντισμένο.
Στην εποχή μας αυτοί που ασχολούνται με τη γκάιντα και τη μακεδονική λύρα είναι ελάχιστοι ενώ ζουρνά παίζουν πολλοί ακόμη, με τους νεότερους και καινούργιους όμως να αγνοούν τις παλιές μελωδίες και χορούς και να παίζουν περισσότερο σύγχρονα τραγούδια από το λαϊκό και λαϊκοδημοτικό ρεπερτόριο.
Πηγή – Πληροφορίες : Βασίλης Τερζής
Βίντεο: Νταούλια και ζουρνάδες από το 4ο φεστιβάλ ζουρνά στην Ηράκλεια (Τζουμαγιά) Σερρών.
2) Ν. Δράμας
Η περιοχή της Δράμας έχει πλούσια μουσική παράδοση. Τραγούδια και χοροί κυριαρχούν σε κάθε κοινωνική εκδήλωση.
Τα τραγούδια των ντόπιων κατοίκων και η μουσική που συνοδεύει τους χορούς τους εκτελούνται από ντόπιους αυτοδίδακτους μουσικούς.
Τα όργανα που κυριαρχούν είναι η μακεδονική λύρα (αχλαδόσχημη), η γκάιντα, ο νταχαρές ή νταϊρές (ντέφι).
Η μακεδονική λύρα διαφέρει από τους άλλους τύπους λύρας στην Ελλάδα, τόσο στο κούρδισμα όσο και στον τρόπο που παίζεται, με έναν ιδιαίτερο και μοναδικό ήχο.Κατασκευάζεται από τους ίδιους τους οργανοπαίκτες. Η σκάφη, το χέρι και η κεφαλή γινόταν από μονοκόμματο ξύλο. Φτιάχνεται κυρίως από ξύλο μουριάς γιατί δεν στραβώνει, ούτε ραγίζει. Χρησιμοποιούν όμως και ξύλο καρυδιάς.
Από τους αρχαιότατους χρόνους ο νταχαρές είναι το βασικό ρυθμικό όργανο. Τον κατασκευάζουν οι ίδιοι οι οργανοπαίχτες από κατσικίσιο δέρμα, ενώ το στεφάνι (κλασνάκι) από ξύλο καρυδιάς, καστανιά ή όξιάς. Στο στεφάνι τοποθετούνται μικρά μεταλλικά κύμβαλα. Οι διαστάσεις του νταχαρέ ποικίλουν από χωριό σε χωριό και από νταχαρετζή σε νταχαρετζή.
Πηγή – Πληροφορίες : Κατερίνα Αστερίου Καβάζη
Βίντεο 1: Παλιοί οργανοπαίχτες από την Καλή Βρύση.
Βίντεο 2: Γκάιντες και νταχαρέδες από σύγχρονο γλέντι στην Καλή Βρύση με τη συμμετοχή πολλών νέων οργανοπαιχτών του χωριού.